تقابل ماندگار حق و باطل؛ مروری بر اعمال و فرایض عاشورا

به گزارش پایگاه خبری گیل آگاه، دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری، تنها یک ورق از تاریخ نیست؛ بلکه حماسه ایستگادگی جاودانه کرامت انسانی در مقابل ظلم، روزی که خورشید بر نیزه رفت و امام حسین (علیه‌السلام) و یاران وفادارشان در میانه‌ی غریب‌ترین صحنه‌ی تاریخ به خون نشستند. جنایتی بسیار سهمگین و جسارتی چنان بی‌پایان رخ داد که با هیچ مقیاس و منطق بشری قابل سنجش نیست.

عاشورا، داغی است که هرگز سرد نمی‌شود. در آن ظهر عطشناک سال ۶۱، آسمان به تماشای غریبانه‌ترین حجم شقاوت و جنایت تاریخ در بیابان تفتیده بر خاندان وحی نشست. روزی که خون حق بر خاک کربلا جاری شد و قلب بشریت برای همیشه به درد آمد. آنچه بر امام غریب ما و وفادارانش گذشت، فراتر از هر مصیبتی است که بتوان با منطق پاسخی برایش یافت. جنایتی که زخم آن پس از ۱۳۸۳ سال، همچنان بر سینه‌ی شیعیان جهان تازه است و هیچ واژه‌ای نمی‌تواند عمق آن را توصیف کند.

از همین‌جاست که هرساله، شیعیان در سراسر دنیا، در سوگ آن حضرت و یاران وفادار ایشان به عزاداری و ماتم می‌نشینند. اما این ارادت، تنها در اشک و اندوه خلاصه نمی‌شود، چرا که شب و روز عاشورا، فرصتی است برای عروج روح و هم‌نوایی عمیق‌تر با کاروان کربلا. در این مقاله قصد داریم با هم مروری بر اعمال پرفضیلت این شب و روز داشته باشیم. کیفیت نمازهای توصیه شده و نکاتی که در این ایام باید از آن‌ها پرهیز کرد. با ما در این مسیر ولایتمداری و خیمه‌ی عزای مجازی همراه باشید.

اعمال و آداب روز عاشورا؛ از پرهیز تا سوگواری

پرهیز از رفتارهای ناپسند (مکروهات عاشورا): بر اساس روایات تاریخی، پس از شهادت امام حسین (علیه‌السلام)، حاکمان وقت (ابن‌زیاد و عمر بن سعد) به شکرانه پیروزی خود در این نبرد، روزه گرفتند. همچنین برای مشروع جلوه دادن این جنایت و فریب افکار عمومی، اقدام به جعل احادیثی منسوب به پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) کردند تا فضیلتی دروغین برای این روز بسازند. در مقابل، ائمه اطهار (علیهم‌السلام) با روشنگری و افشاگری از جمله خطبه‌های تاریخی حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) تلاش کردند تا حقیقت واقعه عاشورا را از تحریف مصون دارند.

به همین دلیل، روزه گرفتن در روز عاشورا مکروه اعلام شده است. توصیه شده است که شیعیان برای هم‌نوایی با اهل‌بیت، بدون نیت روزه، از خوردن و آشامیدن خودداری کنند. همچنین، با توجه به اینکه روز عاشورا روز حزن و اندوه خاندان پیامبر است، پرداختن به کسب‌وکارهای دنیوی، شوخی، خنده و شادی در این روز، مطابق با روایات، ناپسند و مکروه شمرده می‌شود.

شکوهِ ماتم و درس عاشورا؛  عبور از مرز جغرافیا و زمان

عبارت «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا»؛ هر روز عاشورا و همه زمین ها کربلاست؛ نشان‌دهنده ابعاد گسترده واقعه عاشورا است. قیام ثارالله چنان تأثیری بر تاریخ گذاشت که همچنان شکوه عزاداری‌های حسینی، چالشی برای جریان‌های مخالف حق محسوب می‌شود. پیروان نهضت امام حسین (علیه‌السلام) با تمسک به اعمال سفارش شده، ضمن برائت از یزیدیان، به دنبال کسب معرفت در مکتب حسینی هستند.

بنی‌امیه پس از رسوایی، بسیار برای وارونه جلوه دادن حق تلاش کردند و ائمه اطهار (علیهم السلام) برای نشان دادن نیات پلید تفکر امویان، بسیار تلاش کردند و در جلسات مسلمین به روشنگری پرداختند تا مبادا حماسه عاشورا، طور دیگری به تصویر کشیده شود. نمونه آن افشاگری حضرت زینب (سلام الله) در کاخ یزید و خطابه طوفانی ایشان در برابر امویان است. اعمال توصیه شده برای این روز بر اساس روایات به شرح زیر است:

عزاداری و سوگواری:

تعزیت و سوگواری برای سیدالشهدا مورد تأکید است. طبق روایات، گریستن بر مصائب امام حسین (علیه‌السلام) به گونه‌ای که اشک بر صورت جاری شود، زمینه‌ساز بخشش گناهان است.

زیارت امام حسین (علیه‌السلام):

زیارت مزار ایشان در این روز، پاداشی معادل حج و عمره مکرر و هم‌تراز با شهدای بدر دارد. امام صادق (علیه‌السلام) فرموده‌اند: «هر کس حسین (علیه‌السلام) را در روز عاشورا زیارت کند، بهشت بر او واجب می‌شود.

قرائت زیارت عاشورا:

قرائت این زیارت (از دور یا نزدیک) مورد تأکید است. بر اساس روایات، این زیارت گره‌گشای حوائج مادی و معنوی است و ثوابی عظیم و جایگاهی رفیع (هم‌تراز با شهدای کربلا) برای قاری آن در پی دارد.

قرائت زیارت عاشورای غیرمعروفه:

این زیارت نیز از نظر ثواب و فضیلت، هم‌سنگ زیارت عاشورای معروف است.

قرائت زیارت وارث:

این زیارت از جمله زیارت‌های پرفضیلت است که امام صادق (علیه‌السلام) برای زیارت امام حسین (علیه‌السلام) توصیه فرموده‌اند.

لعن قاتلان امام حسین (علیه‌السلام):

برائت از دشمنان اهل‌بیت با گفتن هزار مرتبه «اللهم العن قتلة الحسین (علیه‌السلام)» از دیگر مستحبات این روز است.

سیراب کردن مردم:

تأسی به سیره حضرت عباس (علیه‌السلام) و سیراب کردن عزاداران از اعمال توصیه شده است.

قرائت دعای عشرات:

این دعا که از امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) به امام حسین (علیه‌السلام) آموخته شده، دارای فضیلت بالایی برای برآورده شدن حاجات است.

قرائت هزار مرتبه سوره توحید:

طبق فرموده امام صادق (علیه‌السلام)، خواندن هزار مرتبه سوره توحید در این روز، موجب نزول رحمت الهی و در امان ماندن از عذاب است.

امساک از طعام و پرهیز از امور دنیوی:

پرهیز از خوردن و آشامیدن (بدون نیت روزه) جهت همدردی با خاندان اباعبدالله و دوری از ذخیره آذوقه و مشغول شدن به دنیا، از توصیه‌های اخلاقی و عبادی این روز است.